Sạc AC và sạc DC khác nhau thế nào? Nên dùng loại nào

Sạc AC và sạc DC là hai phương thức sạc được sử dụng phổ biến trên các dòng xe điện hiện nay, tác động lớn đến tốc độ sạc, chi phí đầu tư cũng như hiệu quả khai thác. Nắm rõ đặc điểm của từng loại sạc sẽ giúp người dùng và doanh nghiệp lựa chọn giải pháp phù hợp với điều kiện vận hành thực tế.

Trong nội dung dưới đây, xe tải điện Phú Tài Auto sẽ cùng bạn làm rõ sự khác biệt giữa sạc AC và sạc DC, qua đó hỗ trợ tối ưu thời gian sử dụng, giảm chi phí vận hành và khai thác hiệu quả hệ thống trạm sạc xe điện tại Việt Nam.

1. Sạc AC là gì?

Sạc AC là hình thức sạc phổ biến nhất cho xe điện nhờ khả năng sử dụng trực tiếp nguồn điện xoay chiều thông thường. Loại sạc này thường được lắp đặt tại nhà ở, văn phòng, bãi đỗ xe và các khu công cộng do không yêu cầu hạ tầng phức tạp.

Sạc AC gồm hai cấp độ chính. Sạc cấp độ 1 dùng điện 120V, tương thích ổ cắm gia đình nhưng thời gian sạc khá dài, khoảng 8–12 giờ cho một lần sạc đầy. Trong khi đó, sạc AC cấp độ 2 sử dụng điện áp 208–240V, giúp rút ngắn thời gian sạc còn khoảng 3–8 giờ, nhanh hơn gấp nhiều lần so với cấp độ 1. Nhờ sự tiện lợi và tốc độ sạc tốt hơn, sạc AC cấp độ 2 là lựa chọn được nhiều người dùng xe điện ưu tiên lắp đặt tại gia.

2. Sạc DC là gì?

Sạc DC hay sạc nhanh DC là hình thức sạc cấp độ 3 cung cấp trực tiếp dòng điện một chiều vào pin xe, giúp rút ngắn đáng kể thời gian sạc so với sạc AC. Nhờ không phụ thuộc vào bộ chuyển đổi trên xe, tốc độ sạc DC cao hơn nhiều và phù hợp cho các trạm sạc công cộng, hành trình dài.

Thời gian sạc nhanh hay chậm phụ thuộc vào dung lượng pin và khả năng tiếp nhận công suất của từng mẫu xe. Với nhiều xe điện hiện đại, sạc DC có thể nạp khoảng 80% pin chỉ trong 30–60 phút. Trong khi xe đời cũ thường bị giới hạn ở mức 50 kW, các dòng xe mới có thể hỗ trợ công suất cao hơn, từ 150 kW đến 270 kW, thậm chí tương thích trạm sạc siêu nhanh 350 kW.

3. 7 điểm khác nhau giữa sạc AC và DC

Để lựa chọn giải pháp sạc phù hợp, người dùng cần hiểu rõ những khác biệt cốt lõi giữa sạc AC và sạc DC. Hai hình thức sạc này không chỉ khác nhau về tốc độ, chi phí mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến cách sử dụng, tuổi thọ pin và hạ tầng trạm sạc. Dưới đây là 7 điểm khác nhau quan trọng giúp bạn dễ dàng so sánh và đưa ra lựa chọn phù hợp nhất.

3.1. Vị trí chuyển đổi năng lượng

Điểm khác biệt cơ bản giữa sạc AC và DC nằm ở vị trí chuyển đổi từ AC sang DC, vì pin xe điện chỉ nhận dòng điện một chiều.

• Sạc AC: Dòng điện xoay chiều từ lưới điện được chuyển đổi thành dòng một chiều ngay trên xe nhờ bộ chuyển đổi tích hợp. Do đó, tốc độ sạc phụ thuộc vào công suất bộ chuyển đổi của xe.
• Sạc DC: Thực hiện chuyển đổi trực tiếp bên ngoài xe, trong trạm sạc. Nhờ vậy, dòng điện một chiều được cấp thẳng vào pin, giúp rút ngắn thời gian sạc đáng kể. Trạm sạc DC thường có kích thước lớn hơn để chứa bộ chuyển đổi công suất cao này, đổi lại tốc độ sạc nhanh hơn nhiều so với sạc AC.

3.2. Sạc tại nhà với bộ sạc AC

Mặc dù về lý thuyết bạn có thể lắp bộ sạc DC tại nhà, nhưng trên thực tế điều này không thực sự cần thiết và ít được áp dụng vì nhiều lý do:

• Chi phí cao: Bộ sạc DC đắt hơn đáng kể so với sạc AC, khiến đầu tư ban đầu tốn kém hơn nhiều.
• Kích thước cồng kềnh: Chúng chiếm nhiều không gian và cần các thiết bị hỗ trợ phức tạp, như hệ thống làm mát chủ động để duy trì hiệu suất.
• Nguồn điện đặc biệt: Sạc DC yêu cầu kết nối lưới điện cao áp, điều mà hầu hết các hộ gia đình không thể cung cấp.
• Không phù hợp sử dụng liên tục: Sạc DC tại nhà không được khuyến nghị dùng hàng ngày vì công suất lớn có thể làm nóng pin và ảnh hưởng đến tuổi thọ lâu dài.

Do đó, với nhu cầu sạc tại gia, sạc AC là lựa chọn tối ưu: tiện lợi, tiết kiệm chi phí, dễ lắp đặt và an toàn cho pin, đáp ứng tốt nhu cầu di chuyển hàng ngày. Ngược lại, các trạm sạc DC thường xuất hiện dọc đường cao tốc, phục vụ hành trình dài, giúp sạc nhanh và tiếp tục di chuyển mà không mất nhiều thời gian.

3.3. Sạc di động bằng AC

Chỉ có bộ sạc AC mới thực sự linh hoạt và thuận tiện để mang theo khi di chuyển, giúp người dùng có thể sạc xe mọi lúc, mọi nơi mà không phụ thuộc vào hạ tầng đặc biệt. Lý do chính là:

• Trọng lượng và thiết kế: Bộ sạc DC tích hợp bộ chuyển đổi công suất cao, rất nặng và cồng kềnh, do đó không thể sử dụng dưới dạng di động; hầu hết chỉ có phiên bản cố định tại trạm.
• Nguồn điện yêu cầu cao: Bộ sạc DC cần điện áp đầu vào từ 480V trở lên, điều mà hầu hết các ổ cắm gia đình hoặc nơi công cộng không thể cung cấp.

Ngoài ra, phần lớn trạm sạc công cộng hiện nay đều hỗ trợ sạc AC, trong khi các trạm DC thường chỉ xuất hiện dọc đường cao tốc, phục vụ nhu cầu sạc nhanh trên các hành trình dài. Nhờ vậy, sạc AC trở thành lựa chọn linh hoạt và tiện lợi cho việc di chuyển hàng ngày.

3.4. Sạc DC nhanh hơn sạc AC

Một trong những điểm khác biệt rõ rệt giữa sạc AC và DC là tốc độ sạc, vốn ảnh hưởng trực tiếp đến trải nghiệm sử dụng xe điện. Nguyên nhân bao gồm:

• Bộ chuyển đổi tích hợp: Trạm sạc DC được trang bị bộ chuyển đổi công suất cao bên trong, cung cấp dòng điện một chiều trực tiếp vào pin mà không cần qua bộ chuyển đổi trên xe. Điều này giúp dòng điện ổn định và hiệu quả hơn, đồng thời giảm tải cho hệ thống chuyển đổi của xe.
• Tiết kiệm thời gian: Nhờ bộ chuyển đổi trong trạm DC hoạt động hiệu quả hơn nhiều so với bộ sạc tích hợp trên xe, quá trình nạp pin được rút ngắn đáng kể. Người dùng có thể nạp từ 50% đến 80% dung lượng pin chỉ trong khoảng 30–60 phút, tùy công suất trạm và dung lượng pin của xe.
• Lợi ích khi di chuyển dài: Tốc độ sạc vượt trội của DC đặc biệt hữu ích cho những hành trình dài hoặc khi di chuyển liên tục. Người dùng không phải chờ lâu, giúp tối ưu thời gian và thuận tiện cho việc lên kế hoạch di chuyển.

Nhờ những ưu điểm trên, sạc DC nhanh hơn AC nhiều lần, thậm chí có thể nhanh hơn gấp 10 lần trong một số trường hợp, trở thành giải pháp lý tưởng cho các chuyến đi dài, trong khi sạc AC vẫn phù hợp để sử dụng hàng ngày tại nhà hoặc văn phòng.

3.5. Nguồn điện AC so với DC – Đường cong sạc khác nhau

Một điểm quan trọng phân biệt sạc AC và DC là cách pin nhận công suất trong suốt quá trình sạc, điều này thể hiện rõ qua biểu đồ sạc:

Sạc AC:

• Công suất cung cấp cho xe gần như ổn định trong toàn bộ quá trình, vì bộ sạc tích hợp trên xe có kích thước nhỏ và giới hạn công suất đầu ra.
• Trên biểu đồ sạc, quá trình này thể hiện bằng một đường thẳng, phản ánh lượng năng lượng nạp vào pin duy trì hằng định.
• Nhờ công suất ổn định, sạc AC thường an toàn, ít gây nóng pin và phù hợp cho việc sạc tại nhà hoặc các trạm công cộng hỗ trợ AC.

Sạc DC:

• Pin ban đầu nhận dòng điện lớn hơn, giúp nạp nhanh một phần lớn dung lượng trong thời gian ngắn.
• Khi pin gần đầy, dòng điện sẽ giảm dần, nhằm bảo vệ pin, tránh quá nhiệt và kéo dài tuổi thọ.
• Biểu đồ sạc do đó xuất hiện đường cong giảm dần, phản ánh tốc độ nạp thay đổi tùy theo mức dung lượng pin.
• Nhờ khả năng nạp nhanh, sạc DC phù hợp với các trạm nhanh trên đường dài, giúp rút ngắn thời gian chờ sạc cho các chuyến đi liên tục.

3.6. Sạc và tình trạng pin

Việc lựa chọn giữa 30 phút sạc nhanh DC hay 5 giờ sạc AC nghe có vẻ rất rõ ràng. Tuy nhiên, vấn đề không chỉ nằm ở thời gian hay chi phí, mà còn liên quan trực tiếp đến tuổi thọ và hiệu suất pin.

• Ảnh hưởng đến độ bền pin: Việc sử dụng sạc nhanh DC thường xuyên có thể làm pin suy giảm nhanh hơn. Đây không chỉ là lo ngại lý thuyết, mà là cảnh báo thực tế đã được một số hãng xe điện ghi rõ trong sách hướng dẫn sử dụng.
• Nhiệt độ và hiệu ứng điện áp: Hầu hết xe điện hiện nay hỗ trợ sạc DC công suất cao (100 kW trở lên). Tuy nhiên, sạc ở tốc độ này tạo ra lượng nhiệt lớn và làm khuếch đại hiệu ứng gợn sóng – tức sự dao động điện áp AC còn sót lại trong dòng điện DC, từ đó gây thêm áp lực lên pin.
• Dữ liệu thực tế từ nghiên cứu: Theo nghiên cứu của công ty viễn thông Geotab, sau 48 tháng theo dõi, những xe sử dụng sạc nhanh DC hơn 3 lần mỗi tháng, đặc biệt trong điều kiện thời tiết nóng hoặc theo mùa, có mức suy giảm pin cao hơn khoảng 10% so với các xe không sử dụng sạc nhanh.

Từ đó có thể thấy, sạc AC tuy chậm hơn nhưng thân thiện với pin hơn, phù hợp cho sạc hằng ngày, trong khi sạc nhanh DC nên được sử dụng khi thật sự cần thiết trên những hành trình dài.

3.7. Chi phí – Sạc AC kinh tế hơn sạc DC

Sạc AC có lợi thế rõ rệt về chi phí so với sạc DC, đặc biệt khi xét đến nhu cầu sử dụng hằng ngày. Điều này xuất phát từ các yếu tố sau:

• Chi phí thiết bị và lắp đặt:
  Bộ sạc AC có cấu tạo đơn giản, không cần bộ chuyển đổi công suất lớn hay hạ tầng điện áp cao, nên chi phí mua và lắp đặt thấp hơn đáng kể. Ngược lại, trạm sạc DC yêu cầu hệ thống điện công nghiệp và chi phí bảo trì cao.
• Chi phí vận hành:
  Sạc AC tiêu thụ điện ổn định và ít phát sinh chi phí phụ, trong khi sạc DC thường có giá sạc cao hơn do đầu tư hạ tầng và công suất lớn.

Bù lại, sạc DC mang đến tốc độ sạc nhanh, phù hợp cho những tình huống cần nạp pin gấp trên hành trình dài. Tuy nhiên, với các trường hợp sạc qua đêm tại nhà hoặc trong giờ làm việc, sạc AC vừa đủ đáp ứng nhu cầu, vừa giúp tiết kiệm chi phí. Vì vậy, đối với phần lớn người dùng xe điện, sạc AC vẫn là giải pháp kinh tế và thực tế hơn cho sử dụng hằng ngày.

Mỗi giải pháp sạc xe điện đều được thiết kế để phục vụ những nhu cầu khác nhau. Hiểu rõ sự khác biệt giữa sạc AC và sạc DC sẽ giúp bạn lựa chọn hệ thống sạc phù hợp, tối ưu chi phí đầu tư và trải nghiệm sử dụng lâu dài. Bảng dưới đây tổng hợp 7 điểm khác biệt quan trọng giữa hai loại bộ sạc xe điện phổ biến hiện nay.

4. Nên sử dụng sạc AC hay sạc DC

Khi sử dụng xe tải điện, việc lựa chọn phương thức sạc phù hợp không chỉ ảnh hưởng đến thời gian vận hành mà còn quyết định độ bền của pin. Sạc AC là giải pháp lý tưởng cho nhu cầu sạc hằng ngày tại nhà hoặc gara. Nhờ dòng điện ổn định và công suất vừa phải, sạc AC giúp pin hoạt động mát mẻ, hạn chế hao mòn và kéo dài tuổi thọ, dù cần 4–8 giờ để sạc đầy.

Trong khi đó, sạc DC nổi bật ở tốc độ sạc nhanh, có thể nạp khoảng 80% pin chỉ trong 20–40 phút. Hình thức này đặc biệt hữu ích khi di chuyển đường dài hoặc cần bổ sung năng lượng gấp. Tuy nhiên, do công suất lớn và sinh nhiệt cao, sạc DC nên được sử dụng hợp lý để tránh ảnh hưởng đến chất lượng pin về lâu dài.

Tùy vào nhu cầu vận hành, quãng đường di chuyển mỗi ngày (khoảng 150 km/lần sạc) và điều kiện hạ tầng sạc, người dùng có thể lựa chọn hình thức sạc phù hợp nhằm tối ưu chi phí và hiệu quả sử dụng xe tải điện.

5. Các loại trạm sạc xe điện đang được triển khai tại Việt Nam

Cùng với sự phát triển của xe điện, hạ tầng trạm sạc đang dần được mở rộng với nhiều hình thức khác nhau. Tại Việt Nam, các loại trạm sạc xe điện được triển khai nhằm đáp ứng đa dạng nhu cầu sử dụng, từ sạc hằng ngày đến sạc nhanh cho những hành trình dài. Việc hiểu rõ từng loại trạm sạc sẽ giúp người dùng lựa chọn giải pháp phù hợp và hiệu quả hơn.

5.1. Trạm sạc tiêu chuẩn 11 kW

Trạm sạc tiêu chuẩn 11 kW là loại sạc công suất vừa, được triển khai nhằm đáp ứng nhu cầu sạc ổn định cho ô tô điện trong điều kiện sử dụng hằng ngày. Với thiết kế nhỏ gọn, trạm sạc này dễ dàng lắp đặt tại các bãi đỗ xe, khu dân cư hoặc trung tâm thương mại.

Hệ thống sử dụng nguồn điện xoay chiều ba pha, cung cấp công suất phù hợp để sạc đầy pin trong khoảng 6–8 giờ, tùy từng dòng xe. Nhờ thời gian sạc dài và ổn định, trạm sạc 11 kW thích hợp cho các trường hợp đỗ xe lâu, sạc qua đêm hoặc trong thời gian làm việc, giúp xe luôn sẵn sàng cho nhu cầu di chuyển hằng ngày.

5.2. Trạm sạc nhanh 30 kW

Bên cạnh sạc tiêu chuẩn, trạm sạc nhanh 30 kW được triển khai nhằm đáp ứng nhu cầu sạc trong thời gian ngắn tại các khu vực công cộng. Trạm có thiết kế treo tường hoặc tủ đứng, thường được lắp đặt cùng hệ thống sạc thường để tăng tính linh hoạt cho người dùng.

Với công suất cao, sạc 30 kW có thể nạp khoảng 0–80% pin trong 40–120 phút, tùy từng dòng xe. Hệ thống được tích hợp các tính năng an toàn như tự động ngắt khi quá tải hoặc quá nhiệt, đồng thời đạt tiêu chuẩn chống bụi, chống nước IP54, đảm bảo an toàn trong quá trình sử dụng.

5.3. Trạm sạc nhanh 60 kW

Trạm sạc nhanh 60 kW được triển khai nhằm đáp ứng nhu cầu sạc nhanh cho các hành trình dài, với hiệu suất cao hơn so với các loại sạc công suất thấp. Nhờ công suất lớn, trạm có thể sạc đồng thời hai xe, phù hợp với các khu vực có mật độ phương tiện cao.

Hệ thống sử dụng dòng điện một chiều, dải điện áp 200–500 V, giúp rút ngắn đáng kể thời gian sạc. Tùy theo từng dòng xe, pin có thể được nạp từ 0–80% trong khoảng 30–90 phút, giúp người dùng tiết kiệm thời gian chờ và chủ động hơn trong quá trình di chuyển, đặc biệt khi cần dừng xe ngắn để tiếp tục hành trình.

4. Hạ tầng sạc xe điện tại Việt Nam hiện nay

Hạ tầng sạc xe điện tại Việt Nam đang phát triển nhanh, tập trung chủ yếu ở các đô thị lớn và dọc theo các tuyến quốc lộ, cao tốc. Mạng lưới trạm sạc ngày càng mở rộng đã tạo điều kiện thuận lợi cho việc sử dụng xe điện, tuy nhiên tại khu vực nông thôn và miền núi, số lượng điểm sạc vẫn còn hạn chế.

Tính đến giai đoạn 2024–2025, cả nước đã có hơn 150.000 cổng sạc với khoảng 2.000 trạm, phân bố tại khu dân cư, trung tâm thương mại, khu công nghiệp và các tuyến giao thông chính. Phần lớn hạ tầng này được đầu tư bởi các doanh nghiệp lớn, bên cạnh đó là sự tham gia của một số đơn vị cung cấp trạm sạc độc lập.

Theo định hướng đến năm 2030, hệ thống trạm sạc sẽ tiếp tục được mở rộng theo hướng đồng bộ hơn, phủ rộng từ thành thị đến nông thôn, góp phần hỗ trợ quá trình chuyển đổi sang phương tiện giao thông điện và mục tiêu giảm phát thải lâu dài.

Việc lựa chọn giữa sạc AC và sạc DC nên dựa trên tần suất sử dụng và nhu cầu vận hành thực tế. Khi hạ tầng trạm sạc xe điện tại Việt Nam ngày càng hoàn thiện, các dòng xe tải điện Phú Tài Auto có thêm điều kiện để khai thác linh hoạt, rút ngắn thời gian dừng xe và nâng cao hiệu quả vận hành lâu dài.